Binnen 25 jaar zal de wereldbevolking ouder dan 65 jaar verdubbeld zijn en 30% van hen zal ouder zijn dan 80 jaar. De vergrijzing van de bevolking is dus volop aan de gang en het gevolg daarvan, de Silver Economy, maakt in feite deel uit van een groeitrend op de lange termijn. Toch heeft de COVID-19-crisis zijn sporen nagelaten en bepaalde bedrijfsmodellen op de proef gesteld of juist nieuwe kansen gecreëerd. Het themabeheerteam van Rothschild & Co Asset Management dat al bijna 10 jaar het fonds R-co Thematic Silver Plus beheert, maakt een eerste balans op.
Wat was de impact van de COVID-19-crisis op de Silver Economy?
Door de COVID-19 pandemie hebben we een duidelijke tweedeling vastgesteld tussen de consumptie van essentiële goederen en diensten (geneesmiddelen, online diensten, voedseldistributie...) en die waarvan de consumptie gemakkelijk kan worden uitgesteld (hotels/vrijetijdsbesteding, hoortoestellen of optische apparatuur...). Met name op het gebied van de gezondheidssector heeft de COVID-19-pandemie geleid tot een innovatiewedloop met nieuwe processen. Nooit eerder zijn er in zo’n korte tijd zoveel middelen gemobiliseerd om een ziekte te bestrijden, of het nu gaat om de diagnose of om onderzoek naar behandelingen en vaccins. Voorlopig is het moeilijk om te weten welke projecten daadwerkelijk zullen slagen, aangezien de technologieën zo nieuw zijn en dan voornamelijk voor de ontwikkeling van vaccins. Een ander opmerkelijk feit is dat sommige laboratoria, zoals Roche en Gilead Sciences, hun krachten bundelen om een behandeling te vinden.
Wat is de Silver Economy?Volgens de definitie van de Europese Commissie omvat de Silver Economy alle producten en diensten die voldoen aan de specifieke behoeften van 50-plussers door bij te dragen aan de verbetering van hun gezondheid en comfort. Senioren zijn echter een heterogene groep waarbinnen de Crédoc(1) een onderscheid maakt tussen “werkende mensen” tussen 50 en 70 jaar oud, die de tijd en financiële middelen hebben om te consumeren, en mensen boven de 70 jaar, die een grotere medische behoefte hebben. Onder het gecombineerde effect van het dalende geboortecijfer en de toegenomen levensverwachting zijn de ouderen het bevolkingssegment met de meest dynamische groei. De Silver Economy is volgens een studie van Oxford Economics(2), een adviesbureau dat gespecialiseerd is in economische prognoses en kwantitatieve analyse, zelfs de op twee na grootste “wereldeconomie”. Economische activiteiten die gericht zijn op de behoeften van senioren hebben dus veel baat bij deze structurele trend. De bedrijven die hiervan deel uitmaken behoren tot een groot aantal sectoren die met name betrekking hebben op gezondheid en de subsectoren daarvan, vrije tijd (bioscopen, hotels, cruises), consumptie (voeding, huishoudapparatuur, cosmetica, fitness), spaargedrag, maar ook op nieuwe technologieën. (1) Het Centre de Recherche pour l’Étude et l’Observation des Conditions de Vie is een Franse studie- en onderzoeksorganisatie ten dienste van de economische en sociale actoren. (2) GALLOWAY, Hamilton, MARTIN, Dan, REID, Michael. The Longevity Economy – How People Over 50 Are Driving Economic and Social Value in the US, 2016. |
Deze gezondheidscrisis heeft bepaalde tekortkomingen in onze gezondheidssystemen aan het licht gebracht. Welke invloed zou het kunnen hebben op dit beleggingsthema?
De COVID-19-crisis heeft de kwetsbaarheid van ouderen duidelijk laten zien en, zonder enige twijfel, het gebrek aan investeringen in ziekenhuizen, met name op de intensive care, en meer in het algemeen in de medische infrastructuur. We kunnen redelijkerwijs verwachten dat er extra budgetten vrijgemaakt zullen worden om dit te verhelpen en de behoeften van ouderen te financieren.
In Frankrijk bijvoorbeeld heeft de minister van Solidariteit en Volksgezondheid Véran, recent aangekondigd middelen ter beschikking te stellen om een vijfde tak van de sociale zekerheid in het leven te roepen, naast de tak die gericht is op de pensionering en die specifiek gewijd zal zijn aan de afhankelijkheid (van ouderen of zorgbehoevenden). De kosten ervan worden geschat op 30 miljard euro per jaar volgens een rapport van maart 2019[1] en de COVID-19-crisis zal een sleutelrol hebben gespeeld in dit project waar al verschillende jaren over wordt gediscussieerd. Duitsland van zijn kant heeft een investeringsplan voor de gezondheidszorg van bijna 10 miljard euro aangekondigd, dat rond vijf assen wordt gestructureerd, waaronder de financiering van medische infrastructuur en de verplaatsing van de productie van geneesmiddelen of medische apparatuur.
Terugkomend op de crisis zelf is de belangrijkste vraag de mogelijke heropleving van de ziekte, of de seizoensgebondenheid ervan, en de ontwikkeling van een betrouwbaar vaccin. Een herhaling van de aanzienlijke onderzoekskosten en periodes van lockdown zouden ongetwijfeld een algemeen negatief effect hebben maar specifiek ook op deze thematiek. Maar deskundigen zijn het erover eens dat een vaccin waarschijnlijk binnen een horizon van 18-24 maanden zal worden ontdekt en de financieringskwestie ervan snel is opgelost geweest. In mei slaagde de Europese Unie erin om 7,4 miljard euro aan openbare en particuliere middelen te verzamelen om het onderzoek te ondersteunen.
[1] LIEBAULT, Dominique, CONCERTATION Grand âge et autonomie, Dicom, Mars 2019.
De COVID-19-crisis heeft er ook toe geleid dat we onze consumptiegewoonten hebben veranderd. Hoe hebben bedrijven in de Silver Economy zich aangepast?
Ook hier is de impact verschillend geweest afhankelijk van de activiteiten. De cruiselijnen zijn sterk geïmpacteerd door onder andere repatriëringsproblemen, ziekenhuiscapaciteit in het buitenland en het plotselinge sluiten van de grenzen. Anderzijds hebben alle bedrijven die te maken hebben met e-gezondheidszorg (bijvoorbeeld teleconsultatie) en e-apotheek (online verkoop van geneesmiddelen en niet-receptplichtige producten) aanzienlijke vooruitgang geboekt en zullen zij aan belang blijven winnen. Ook de diagnostische industrie heeft tijdens deze crisis in de schijnwerpers gestaan, aangezien de vraag en de behoeften aanwezig zullen blijven om een mogelijke terugkeer van de pandemie in te dammen. Ook online entertainmentproviders zullen blijven profiteren van deze gunstige wind. Tot slot worden bepaalde segmenten, die enkele maanden geleden nog onbekend waren op de beurs, steeds belangrijker, zoals thuisbezorging en telegeneeskunde...
De zorginstellingen voor ouderen werden tijdens deze crisis vaak genoemd. Wat zou de reactie van de sector kunnen zijn?
De impact op bejaardentehuizen zal merkbaar negatief zijn geweest, maar het is interessant om te zien dat enkele specifieke behoeften van senioren onder de aandacht werden gebracht. Met 85% van de senioren die langer thuis willen blijven wordt de wens om over thuisoplossingen te beschikken enkel nog maar bevestigd. Deze trend, die al voor de opkomst van COVID-19 bestond, is alleen maar versterkt door de groeiende ontwikkeling van oplossingen voor afhankelijke ouderen thuis. Er wordt echt nagedacht over de implementatie van oplossingen, zowel op het gebied van de gezondheidszorg als op het gebied van domotica (bijvoorbeeld installatie van valdetectoren in huis) om senioren zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen.
Een ander element om rekening mee te houden is dat een dag in het ziekenhuis erg duur is. De ziekenhuisopname in eigen huis wordt daarom ook gepromoot om de gezondheidskosten te verminderen. Zuurstoftherapie en de behandeling van slaapgerelateerde problemen kunnen nu thuis worden uitgevoerd. Bedrijven als Air Liquide, maar ook kleinere zoals de groep Bastide Le Confort Médical, bieden dit soort diensten aan. Gedeelde huisvesting is bovendien erg in trek onder senioren en ook tussen verschillende generaties, evenals diensten gericht op het verbeteren van de veiligheid in huis zullen zich steeds meer ontwikkelen.
Zijn de kwesties die door de COVID-19-crisis in de schijnwerpers werden geplaatst uiteindelijk bevorderlijk voor de ontwikkeling van de Silver Economy?
De COVID-19-pandemie zal uiteraard een zeer verschillende impact hebben gehad, afhankelijk van de sector, maar deze crisis heeft ook het ongelooflijke vermogen van de verschillende actoren in de gezondheidszorg laten zien om zich te mobiliseren samen met het steeds onmisbaarder worden van digitale instrumenten. Het heeft ook de schrijnende tekortkomingen van onze gezondheidssysteem aan het licht gebracht, vooral op het gebied van de ouderenzorg. Het lijdt geen twijfel dat het overheidsbeleid deze tekortkomingen met nog meer overtuiging zal verhelpen. Bovendien zijn de behoeften die door de COVID-19-crisis zijn verergerd, ook kansen voor economische actoren die bereid zijn te investeren om aan die behoeften tegemoet te komen. Ten slotte heeft deze crisis overduidelijk aangetoond dat technologie en innovatie (naast demografie) een van de krachtigste drijfveren is en zal blijven voor de ontwikkeling van de Silver Economy.
Op het gebied van de gezondheidszorg, of het nu gaat om operationele efficiëntie, toegankelijkheid van de zorg of kostenreductie, dringt de digitale technologie elke dag een beetje meer door in de medische wereld. Zo delen uitgevers van software voor de gezondheidszorg een markt die in 2019 wereldwijd op 188 miljard dollar werd geschat, wat in 2024 zou kunnen oplopen tot 391 miljard dollar. De COVID-19-crisis heeft de ontwikkeling van teleconsultatie in bejaardentehuizen zeker versneld. Naar schatting bedraagt de aangesloten gezondheidszorg wereldwijd al 58 miljard euro, wat wijst op een groot potentieel. Medtechs”, gebaseerd op technologieën zoals robotica of artificiële intelligentie, zullen nieuwe oplossingen blijven bieden. In de privésfeer hebben senioren laten zien dat ze dol zijn op en vragen naar alle technologische innovaties die hen in staat stellen om in contact te blijven met hun dierbaren (WhatsApp, Facebook, etc.). We kunnen er zeker van zijn dat ze in de toekomst zeer veeleisend zullen blijven ten aanzien van dit soort technologie die het sociale contact in stand houdt, maar ook voor elke oplossing die hen in staat stelt om hun comfort te verhogen.
Volgens deskundigen zal, als we een beetje vooruitkijken, de wereldwijde markt voor IT-oplossingen voor medische thuismonitoring groeien van 10,7 miljard euro in 2016 tot 31,5 miljard euro in 2021[1]. De wereldmarkt voor draagbare verbonden voorwerpen zou in 2026 144,3 miljard euro moeten bereiken, tegenover 38,5 miljard euro nu. Deze markt zal bestaan uit verbonden kleding, slimme brillen, smartwatches en trackers voor lichaamsbeweging[2]. Al deze apparaten bieden senioren de mogelijkheid om op een betere manier ouder te worden. Het is zelfs denkbaar dat de autonome auto een grote afzetmarkt zal vinden onder senioren. Deze markt wordt geschat op 38 miljard euro in 2025 en 70 miljard euro in 2035[3]. Deze cijfers, die u misschien doen duizelen, laten duidelijk zien dat de Silver Economy, afgezien van incidentele crises en de crisis die we momenteel meemaken, een mooie toekomst voor zich heeft.
[1] McWILLIAMS Andrew, Global Markets for Telemedicine Technologies, bbc Research, Mai 2016. [2] DAWSON, Freddie, Smart Home sector Could Be Worth Hundreds Of Billions In Next Five Years, Forbes, 30 september 2015. [3] Technolopolis, Oxford Economics, WORTHINGTON, Henry, SIMMONDS, Paul, Farla, Kristine, VARNAI, Peter, The silver economy, European Commission, April 2018.
Voor meer informatie over het fonds R-co Thematic Silver Plus
